Over Digitaal Samenwerken

Digitaal Samenwerken is een programma binnen het Maritiem Masterplan waarin we samen met de sector werken aan afspraken voor veilige, efficiënte en gecontroleerde digitale samenwerking.

De maritieme sector staat voor grote uitdagingen. Schepen worden steeds complexer, de klimaattranstransitie vraagt om vernieuwing en de sector moet internationaal concurrerend blijven. Tegelijkertijd willen we onze autonomie versterken. Dat vraagt om slimmere digitale samenwerking. Dat lukt alleen als we beter en slimmer digitaal samenwerken.

Het afsprakenstelsel is het samenhangende geheel van spelregels, standaarden en bouwstenen die nodig zijn om veilig, efficiënt en gecontroleerd data te delen in de maritieme sector.

Het afsprakenstelsel bevat afspraken op verschillende niveaus, waaronder:

• juridische afspraken (bijvoorbeeld over verantwoordelijkheden en rechten)
• functionele afspraken (wat systemen moeten kunnen)
• operationele afspraken (hoe we samenwerken in de praktijk)
• technische afspraken (zoals standaarden, referenties voor scheepsarchitecturen en digitale bouwblokken)

Samen vormen deze afspraken één duidelijke en voorspelbare basis voor digitale samenwerking.

Een overzicht van door het consortium afgestemde afspraken/regels om de use case in de praktijk bruikbaar te maken. Waardoor de geschetste situatie waarbij data delen een uitdaging is, wordt opgelost. Dit kan variëren van technische standaarden tot procesafspraken en governance, afhankelijk van de use case.

De stuurgroep van het Maritiem Masterplan.

Digitaal Samenwerken is onderdeel van het Maritiem Masterplan en helpt de maritieme sector om klaar te zijn voor de toekomst.

De maritieme sector is internationaal. Daarom kunnen ook buitenlandse partijen deelnemen aan consortia, zolang er sprake is van een Nederlandse penvoerder. Daarnaast sluiten we met het afsprakenstelsel zoveel mogelijk aan op bestaande Europese en internationale standaarden. Zo zorgen we ervoor dat de afspraken niet alleen binnen Nederland bruikbaar zijn, maar ook aansluiten op de internationale praktijk.

Alle organisaties in de maritieme sector kunnen meedoen, zoals reders, werven, toeleveranciers, softwareleveranciers en kennisinstellingen.

Je kunt op verschillende manieren aansluiten bij Digitaal Samenwerken. Bijvoorbeeld door een use case in te dienen, mee te doen aan prototypen en demonstraties of experimenten, deel te nemen aan thematische overlegtafels, of feedback te geven op plannen en conceptafspraken. Je kiest zelf hoe en wanneer je bijdraagt. Meedoen kan altijd, maar wie vroeg aansluit heeft meer invloed.

De planning bestaat uit meerdere fasen waarin use cases worden uitgewerkt en vertaald naar afspraken. Deze planning wordt stap voor stap verder ingevuld. Nadere informatie volgt.

Nee. De eerste afspraken komen al vanaf volgend jaar beschikbaar. Digitaal Samenwerken werkt stap voor stap aan een afsprakenstelsel dat zich blijft ontwikkelen op basis van de behoeften van de sector.

We bouwen daarbij zoveel mogelijk voort op bestaande nationale en internationale standaarden, ook uit andere sectoren zoals de bouw. Nieuwe afspraken worden toegevoegd wanneer dat nodig is, terwijl bestaande afspraken worden aangepast als de praktijk daarom vraagt.

Het programma Digitaal Samenwerken loopt tot eind 2031, maar daarmee is het afsprakenstelsel niet ‘af’. Integendeel: een afsprakenstelsel is een levende sectorvoorziening die continu wordt onderhouden en doorontwikkeld. Na afloop van het programma wordt het beheer overgedragen aan een onafhankelijke beheerorganisatie onder Nederland Maritiemland waarin publieke en private partijen gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het beheren, monitoren en verder ontwikkelen van de afspraken.

Het programma wordt aangestuurd door een stuurgroep en werkt samen met klankbordgroepen en werkgroepen waarin vertegenwoordigers uit de sector meedenken. Daarnaast werkt het programma met verschillende werkstromen, en leads die daarvoor verantwoordelijk zijn. Zie de pagina Governance voor meer informatie.

Digitaal Samenwerken wordt ondersteund door een kernteam. Dit team zorgt voor de dagelijkse organisatie van het programma en begeleidt de ontwikkeling van de use cases.

Het team:

• Faciliteert de samenwerking tussen organisaties
• Coördineert de voortgang van de use cases
• Biedt inhoudelijke begeleiding
• Verbindt organisaties en initiatieven
• Helpt bij samenwerking en besluitvorming
• Bewaakt de samenhang tussen werkstromen
• Zorgt voor communicatie en kennisdeling

Via validatie, toetsing en besluitvorming.

Binnen Digitaal Samenwerken werken maritieme partijen samen aan de randvoorwaarden die nodig zijn om Digital Twins effectief en opschaalbaar toe te passen. De focus ligt op het ontwikkelen van gezamenlijke afspraken voor digitale samenwerking: spelregels, referenties voor scheepsarchitecturen, en digitale bouwblokken.

Daarmee wordt het mogelijk om data veilig, consistent en ketenbreed te gebruiken: van ontwerp en bouw tot operatie en onderhoud.

Zo draagt Digitaal Samenwerken bij aan interoperabiliteit, vertrouwen en versnelling van innovatie binnen de maritieme sector.

De drie vormen bouwen op elkaar voort. Een goed Digital Model is de basis. Vanuit daar kan een Digital Shadow worden gemaakt, en die vormt weer de stap naar een volwaardige Digital Twin. Niet elke toepassing heeft meteen de meest uitgebreide vorm nodig, maar alle drie dragen bij aan betere samenwerking en inzicht in de maritieme keten.

Via Digital Twins wordt de noodzaak tot betere en effectievere digitale samenwerking in de keten en hergebruik van data concreet aantoonbaar. Ketenpartijen die in aanmerking willen komen voor de Call2 regeling van het Maritiem Masterplan, kunnen daarom met hun use case(s) aantonen dat zij bijdragen aan het ontwikkelen van een Digital Twin voor de maritieme sector.

Een Digital Twin is relevant voor de maritieme sector omdat ontwerp, bouw en operatie van schepen steeds complexer zijn en veel partijen samenwerken. Een Digital Twin zorgt ervoor dat al deze partijen met dezelfde, actuele informatie werken. Daardoor kunnen zij beter samenwerken, sneller beslissingen nemen en fouten verminderen.

Concreet betekent dit dat een Digital Twin helpt om:

• informatie eenduidig te delen in de keten,
• ontwerpen en prestaties van scheepsarchitecturen beter te beoordelen,
• risico’s eerder te zien,
• en innovatie en verduurzaming sneller en schaalbaar toe te passen.

Een Digital Twin maakt samenwerking in de maritieme keten slimmer, betrouwbaarder en efficiënter.

Een Digital Model is de eenvoudigste vorm van een Digital Twin. Het is een digitaal overzicht van vaste informatie over een schip, systeem of onderdeel. Hierin staat bijvoorbeeld hoe groot iets is, hoe systemen zijn opgebouwd en welke onderdelen worden gebruikt. Ook eisen en planningen kunnen worden vastgelegd.

Een Digital Model zorgt ervoor dat alle betrokken partijen met dezelfde informatie werken.

Een Digital Shadow gaat een stap verder dan een Digital Model. Het digitale model wordt aangevuld met berekeningen en analyses. Hiermee kan worden beoordeeld hoe een schip of systeem presteert, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, stabiliteit of uitstoot. Een Digital Shadow wordt vaak gebruikt om ontwerpen te controleren en te toetsen, ook door externe partijen zoals klassebureaus.

Een Digital Twin is een dynamische digitale representatie van een fysiek object of systeem, die gedurende de levenscyclus wordt gevoed met (bij voorkeur actuele) data uit meerdere bronnen, zodat je de toestand en prestaties kunt monitoren, simuleren en voorspellen en daarmee betere beslissingen kunt nemen.

Binnen systems engineering bestaat een Digital Twin uit drie vormen: Digital Model, Digital Shadow en Digital Twin). Deze vormen bouwen op elkaar voort en worden steeds slimmer en uitgebreider.

Een volwaardige Digital Twin is de meest uitgebreide vorm. Het digitale model wordt continu bijgewerkt met actuele en eerdere gegevens van het schip. Met deze informatie kan worden voorspeld hoe een schip zich gedraagt in verschillende situaties. Ook kunnen prestaties worden verbeterd, zoals energieverbruik, onderhoud en routeplanning.