Vragen & antwoorden

Digitaal Samenwerken is een programma binnen het Maritiem Masterplan waarin we samen met de sector werken aan afspraken voor veilige, betrouwbare en efficiënte digitale samenwerking.

De maritieme sector staat voor grote uitdagingen. Schepen worden steeds complexer, de klimaattranstransitie vraagt om vernieuwing en de sector moet internationaal concurrerend blijven. Tegelijkertijd willen we onze autonomie versterken. Dat vraagt om slimmere digitale samenwerking. Dat lukt alleen als we beter en slimmer digitaal samenwerken.

Digitaal Samenwerken is onderdeel van het Maritiem Masterplan en helpt de maritieme sector om klaar te zijn voor de toekomst.

Het afsprakenstelsel is het samenhangende geheel van spelregels, standaarden en bouwstenen die nodig zijn om veilig en efficiënt data te delen in de maritieme sector.

Het afsprakenstelsel bevat afspraken op verschillende niveaus, waaronder:

• juridische afspraken (bijvoorbeeld over verantwoordelijkheden en rechten)
• functionele afspraken (wat systemen moeten kunnen)
• operationele afspraken (hoe we samenwerken in de praktijk)
• technische afspraken (zoals standaarden, referenties voor scheepsarchitecturen en digitale bouwblokken)

Samen vormen deze afspraken één duidelijke en voorspelbare basis voor digitale samenwerking.

Alle organisaties in de maritieme sector kunnen meedoen, zoals reders, werven, toeleveranciers, softwareleveranciers en kennisinstellingen.

Het programma wordt aangestuurd door een stuurgroep en werkt samen met klankbordgroepen en werkgroepen waarin vertegenwoordigers uit de sector meedenken. Daarnaast werkt het programma met verschillende werkstromen, en leads die daarvoor verantwoordelijk zijn. Zie de pagina Governance voor meer informatie.

Een use case beschrijft een praktijksituatie waarin digitaal samenwerken nodig is in de maritieme keten. Use cases maken knelpunten en kansen rond datadeling concreet.

Use cases worden ingebracht door de sector zelf. Denk aan reders, werven, toeleveranciers en kennisinstellingen.

We gebruiken use cases als basis voor het ontwikkelen van de afspraken die samen het afsprakenstelsel gaan vormen.

Ja, dat kan. Neem contact met ons op als je een use case wilt indienen.

Na indiening nemen we contact met je op. Samen bekijken we of de use case voldoende is uitgewerkt en welke organisaties betrokken zijn. Daarna bepaalt het programma, samen met vertegenwoordigers uit de sector, of de use case prioriteit krijgt of eerst verder verkend wordt.

Informatie volgt

Een use case is een praktijksituatie die laat zien hoe data tussen organisaties, systemen en processen worden uitgewisseld gedurende de volledige levenscyclus van schepen: van ontwikkeling en ontwerp tot bouw en operatie. Een use case helpt inzichtelijk maken waar digitale samenwerking goed functioneert en waar knelpunten ontstaan.

Binnen het programma Digitaal Samenwerken gebruiken we use cases om te bepalen welke afspraken — spelregels, referenties voor scheepsarchitectuur en herbruikbare bouwstenen — nodig zijn om informatie slimmer, veiliger en efficiënter te delen. Het gaat daarbij niet om de ontwikkeling van één specifiek schip, maar om het structureel verbeteren van digitale samenwerking in de sector als geheel.

Use cases zijn daarmee een instrument om gezamenlijk te leren, afspraken te ontwikkelen en oplossingen op te schalen, zodat de maritieme sector beter en cyclisch kan innoveren.

Een Digital Twin is een dynamische digitale representatie van een fysiek object of systeem, die gedurende de levenscyclus wordt gevoed met (bij voorkeur actuele) data uit meerdere bronnen, zodat je de toestand en prestaties kunt monitoren, simuleren en voorspellen en daarmee betere beslissingen kunt nemen.

Binnen systems engineering bestaat een Digital Twin uit drie vormen: Digital Model, Digital Shadow en Digital Twin). Deze vormen bouwen op elkaar voort en worden steeds slimmer en uitgebreider.

Een Digital Model is de eenvoudigste vorm van een Digital Twin. Het is een digitaal overzicht van vaste informatie over een schip, systeem of onderdeel. Hierin staat bijvoorbeeld hoe groot iets is, hoe systemen zijn opgebouwd en welke onderdelen worden gebruikt. Ook eisen en planningen kunnen worden vastgelegd.

Een Digital Model zorgt ervoor dat alle betrokken partijen met dezelfde informatie werken.

Een Digital Shadow gaat een stap verder dan een Digital Model. Het digitale model wordt aangevuld met berekeningen en analyses. Hiermee kan worden beoordeeld hoe een schip of systeem presteert, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, stabiliteit of uitstoot. Een Digital Shadow wordt vaak gebruikt om ontwerpen te controleren en te toetsen, ook door externe partijen zoals klassebureaus.

Een volwaardige Digital Twin is de meest uitgebreide vorm. Het digitale model wordt continu bijgewerkt met actuele en eerdere gegevens van het schip. Met deze informatie kan worden voorspeld hoe een schip zich gedraagt in verschillende situaties. Ook kunnen prestaties worden verbeterd, zoals energieverbruik, onderhoud en routeplanning.

De drie vormen bouwen op elkaar voort. Een goed Digital Model is de basis. Vanuit daar kan een Digital Shadow worden gemaakt, en die vormt weer de stap naar een volwaardige Digital Twin. Niet elke toepassing heeft meteen de meest uitgebreide vorm nodig, maar alle drie dragen bij aan betere samenwerking en inzicht in de maritieme keten.

Een Digital Twin is relevant voor de maritieme sector omdat ontwerp, bouw en operatie van schepen steeds complexer zijn en veel partijen samenwerken. Een Digital Twin zorgt ervoor dat al deze partijen met dezelfde, actuele informatie werken. Daardoor kunnen zij beter samenwerken, sneller beslissingen nemen en fouten verminderen.

Concreet betekent dit dat een Digital Twin helpt om:

• informatie eenduidig te delen in de keten,
• ontwerpen en prestaties van scheepsarchitecturen beter te beoordelen,
• risico’s eerder te zien,
• en innovatie en verduurzaming sneller en schaalbaar toe te passen.

Een Digital Twin maakt samenwerking in de maritieme keten slimmer, betrouwbaarder en efficiënter.

Binnen Digitaal Samenwerken werken maritieme partijen samen aan de randvoorwaarden die nodig zijn om Digital Twins effectief en opschaalbaar toe te passen. De focus ligt op het ontwikkelen van gezamenlijke afspraken voor digitale samenwerking: spelregels, referenties voor scheepsarchitecturen, en digitale bouwblokken.

Daarmee wordt het mogelijk om data veilig, consistent en ketenbreed te gebruiken: van ontwerp en bouw tot operatie en onderhoud.

Zo draagt Digitaal Samenwerken bij aan interoperabiliteit, vertrouwen en versnelling van innovatie binnen de maritieme sector.

Via Digital Twins wordt de noodzaak tot betere en effectievere digitale samenwerking in de keten en hergebruik van data concreet aantoonbaar. Ketenpartijen die in aanmerking willen komen voor de Call2 regeling van het Maritiem Masterplan, kunnen daarom met hun use case(s) aantonen dat zij bijdragen aan het ontwikkelen van een Digital Twin voor de maritieme sector.

Je kunt op verschillende manieren aansluiten bij Digitaal Samenwerken. Bijvoorbeeld door een use case in te dienen, mee te doen aan pilots of experimenten, deel te nemen aan thematische overlegtafels, of feedback te geven op plannen en conceptafspraken. Je kiest zelf hoe en wanneer je bijdraagt. Meedoen kan altijd, maar wie vroeg aansluit heeft meer invloed.

Een consortium is een samenwerkingsverband van meerdere organisaties die werken aan een gedeeld doel. De minimale eis is dat het samenwerkingsverband bestaat uit ten minste twee ondernemingen die niet tot dezelfde groep behoren.

Binnen het Maritiem Masterplan is de ontwikkeling van emissieloze schepen een voorbeeld van zo’n gezamenlijk doel, waarvoor partijen hun expertise, capaciteit en middelen combineren.

Ook binnen Digitaal Samenwerken blijven organisaties die bijdragen zelfstandig opereren. Zij bundelen hun kennis en ervaring om gezamenlijk afspraken te ontwikkelen voor veilige, betrouwbare en efficiënte digitale samenwerking in de maritieme sector.

Binnen Digitaal Samenwerken werken organisaties in consortia omdat digitale samenwerking sectorbreed is en niet door één partij kan worden vormgegeven.

Samenwerken in consortia maakt het mogelijk om:

• praktijksituaties rond digitale samenwerking uit de sector te vertalen naar concrete use cases
• gezamenlijke afspraken te ontwikkelen die ook sectorbreed toepasbaar zijn
• verschillende perspectieven uit de maritieme keten te verbinden
• draagvlak te creëren voor afspraken over data delen en hergebruik

Binnen Digitaal Samenwerken vormt het consortium de plek waar praktijk, afspraken en techniek samenkomen. Organisaties die meedoen, werken niet vanuit een individueel belang, maar dragen bij aan oplossingen en afspraken die het collectieve belang van de sector dienen.

Ja, een reder kan zeker deelnemen in een consortium. Het is niet verplicht om specifiek voor Digitaal Samenwerken een IT-bedrijf toe te voegen aan het consortium.

Wel kan een IT-partner ondersteunen bij de implementatie van de afspraken van Digitaal Samenwerken, bijvoorbeeld bij de implementatie van spelregels, referenties voor scheepsarchitectuur en digitale bouwblokken.

Binnen Digitaal Samenwerken definiëren de maritieme organisaties gezamenlijk de standaarden die nodig zijn om voor hun werkpraktijk systemen te koppelen en data en modellen veilig en eenduidig beschikbaar te maken binnen het consortium.

De uitwerking hiervan wordt vastgelegd in afspraken en het bijbehorende afsprakenstelsel. Partijen implementeren deze afspraken vervolgens zelf en voor eigen rekening in hun eigen organisatie en systemen.

De inhoudelijke bijdrage aan Digitaal Samenwerken wordt gevraagd van partijen uit de maritieme sector zelf, zoals werven, systeemintegratoren, softwareleveranciers, OEM-leveranciers, partners en scheepseigenaren. Hun inbreng is essentieel vanwege de benodigde markt-, proces- en bedrijfskennis.

Het volledig uitbesteden van deze inhoudelijke bijdrage aan een IT-leverancier is daarom niet de bedoeling. Een IT-partner kan uiteraard wel ondersteunen bij implementatie, technische uitwerking of aansluiting op het afsprakenstelsel.