Een schip bestaat uit duizenden componenten, afkomstig van honderden leveranciers. Tijdens een levensduur van soms wel dertig jaar wordt het gebruikt, onderhouden en aangepast door talloze partijen. Hoe zorg je ervoor dat alle relevante informatie gedurende die hele levenscyclus beschikbaar en betrouwbaar blijft?

Binnen Digitaal Samenwerken werkt Damen mee aan de use case ‘Ship Lifecycle Passport’. Daarin wordt onderzocht hoe product-, scheeps- en lifecycledata veilig en gecontroleerd kunnen worden gedeeld en welke sectorbrede afspraken daarvoor nodig zijn. Volgens Martin Verboom, Senior Development Engineer Sustainability bij Damen Research, Development & Innovation, is goede samenwerking daarbij minstens zo belangrijk als de technologie.

Een gezamenlijk product van een heel ecosysteem
Damen is betrokken bij meerdere use cases binnen Digitaal Samenwerken. Dat biedt het bedrijf de mogelijkheid om te leren én bij te dragen aan uitdagingen die de hele sector raken.

“Een schip bouw je tenslotte niet alleen; het is het gezamenlijke product van een heel maritiem ecosysteem”, zegt Martin. “Juist daarom vinden we het belangrijk om met andere partijen te onderzoeken hoe informatie beter kan meereizen door de hele levenscyclus van een schip. Daar liggen kansen om samenwerking in de sector slimmer en toekomstbestendiger te organiseren.”

Binnen het Europese project CirclesOfLife en het Damen-project Circular Crew Cabin onderzoekt Damen al hoe productinformatie, onderhoudsgegevens, circulariteitsinformatie en compliance-data beter kunnen worden beheerd. De use case ‘Ship Lifecycle Passport’ biedt de kans om dit vraagstuk sectorbreed te organiseren.

“Daarmee bereiden we ons voor op toekomstige regelgeving rond het Digitale Product Paspoort en creëren we tegelijkertijd praktische voordelen voor de maritieme sector.”

Data verspreid over organisaties en systemen
De uitdaging is niet alleen dat bepaalde gegevens, zoals circulariteitsinformatie of de product environmental footprint, soms ontbreken. Veel beschikbare data is verspreid over verschillende organisaties, systemen en documenten.

Tijdens de levenscyclus van een schip ontstaan voortdurend nieuwe gegevens. Een deel daarvan bevindt zich bij de werf, terwijl andere informatie wordt beheerd door leveranciers, classificatiebureaus, scheepseigenaren, onderhoudsbedrijven of recyclingbedrijven. Gegevens worden daardoor soms meerdere keren vastgelegd of raken onderweg verloren.

Daarnaast gebruiken partijen verschillende datastructuren, standaarden en softwareplatforms. Hierdoor kost het veel tijd om informatie terug te vinden, te controleren en opnieuw uit te wisselen. Dat belemmert een efficiënte samenwerking gedurende de levenscyclus van een schip.

Voordelen tijdens de hele levenscyclus
Betere data-uitwisseling kan in vrijwel iedere levensfase voordelen opleveren.

• Tijdens het ontwerp en de bouw kunnen productinformatie en certificaten sneller beschikbaar worden gemaakt.
• Tijdens de exploitatie helpt betrouwbare data om onderhoud beter te voorspellen en efficiënter uit te voeren.
• Bij refits en modificaties geeft de informatie inzicht in de aanwezige onderdelen en hun historie.
• Ook voor compliance wordt betrouwbare informatie steeds belangrijker. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om duurzaamheidseisen, materiaalinformatie, emissierapportages, supply chain due dilligence en toekomstige verplichtingen rond het Digitale Product Paspoort.
• “Aan het einde van de levensduur biedt beter inzicht in materialen en componenten bovendien meer mogelijkheden voor hergebruik, recycling en waardebehoud”, licht Martin toe. “Betere data-uitwisseling ondersteunt dus zowel operationele efficiëntie als circulariteit.”

Controle houden over data
Een belangrijke voorwaarde is dat bedrijven controle houden over hun gegevens en intellectueel eigendom. Een Ship Lifecycle Passport betekent nadrukkelijk niet dat alle data centraal wordt opgeslagen of voor iedereen zichtbaar wordt.

Het gaat juist om gezamenlijke afspraken over welke informatie beschikbaar moet zijn, wie toegang krijgt en onder welke voorwaarden. Leveranciers moeten eigenaar kunnen blijven van hun intellectueel eigendom. Bovendien is vaak niet het volledige document nodig, maar slechts een beperkt aantal gestandaardiseerde gegevens of een verwijzing naar de bron.

“Wij geloven daarom in een federatief model”, zegt Martin. “De data blijft waar mogelijk bij de bron, terwijl partijen gecontroleerd toegang krijgen tot de informatie die zij voor hun rol nodig hebben. Zo ontstaat vertrouwen én schaalbaarheid.”

Minder zoeken, meer waarde creëren
Een goed werkend Digitale Product Paspoort kan alle betrokken partijen voordeel opleveren. Damen hoeft minder tijd te besteden aan het zoeken, controleren en opnieuw verzamelen van informatie. Leveranciers krijgen een uniforme manier om productinformatie beschikbaar te stellen en scheepseigenaren krijgen beter inzicht in onderhoud, prestaties en compliance.

Ook classificatiebureaus en toezichthouders kunnen informatie eenvoudiger verifiëren.
Voor de sector als geheel ontstaat meer transparantie, betere traceerbaarheid en een sterkere basis voor circulariteit. Daarmee draagt het Digitale Product Paspoort bij aan een meer datagedreven en duurzame maritieme keten.

“De waarde zit niet alleen in het schip zelf, maar ook in de informatie die gedurende de hele levenscyclus met het schip meereist.”

Meer dan een technisch prototype
Voor Damen is de use case geslaagd wanneer kan worden aangetoond dat relevante productinformatie gedurende een testlevenscyclus digitaal beschikbaar blijft en eenvoudig tussen betrokken partijen kan worden gedeeld. Maar een werkend technisch prototype alleen is niet voldoende.

“We moeten ook laten zien dat partijen bereid zijn om op basis van gezamenlijke afspraken samen te werken. Als leveranciersdata, scheepsdata en lifecycle-informatie in een werkend voorbeeld gecontroleerd samenkomen, hebben we een belangrijke stap gezet.”

Uiteindelijk draait Digitaal Samenwerken volgens Martin om breed geaccepteerde en toegepaste sectorafspraken. De grootste uitdaging ligt daarbij niet zozeer in de technologie, maar in het creëren van vertrouwen en interoperabiliteit tussen organisaties.

“Echte digitale samenwerking ontstaat wanneer verschillende partijen dezelfde taal spreken, gegevens op dezelfde manier interpreteren en informatie veilig kunnen uitwisselen. Voor Damen is Digitaal Samenwerken geslaagd wanneer we daardoor sneller en eenvoudiger kunnen samenwerken met klanten, leveranciers, partners en toezichthouders, zonder steeds opnieuw afspraken over data te hoeven maken.”

Klik hier voor meer informatie over deze use case.